De begrippen kruiden en specerijen worden vaak door elkaar gebruikt. Over het werkelijke verschil bestaan meerdere definities. Kruiden komen meestal uit de gematigde streken van deze wereld en bestaan uit bladeren en houtvrije stengels van kleine groene planten. Specerijen daarintegen komen uit de warmere streken en kunnen bestaan uit (veelal gedroogde) zaadjes, bast, vrucht, bloemknoppen, wortelstok of meeldraden van tropische planten, struiken en bomen. In dit overzicht staat achter de naam een (s) om aan te geven dat het een specerij is. De overige producten behoren tot de groep kruiden. Veel van onderstaande kruiden zijn vaak niet meer los te verkrijgen. Ze worden alleen nog verkocht en gebruikt in speciaal samengestelde melanges.

Kruiden en specerijen zorgen ervoor dat het eten er lekker uitziet, fijn geurt en heerlijk smaakt. Ze worden geheel naar eigen smaak toegevoegd. De meeste soorten bevatten etherische oliën en andere werkzame stoffen die stimulerend werken op de spijsvertering. 

Verse kruiden bevatten daarnaast waardevolle vitamines en mineralen. Regionaal zijn er grote verschillen. Kruiden worden meestal vers gebruikt en specerijen worden in gedroogde vorm aangeboden. Zonder uitzondering geldt dat beide soorten zo vers mogelijk verwerkt moeten worden. Ook voor specerijen is dat van groot belang. Maar al te vaak staan potjes met de meest exotische smaak- en geurstoffen al maanden, zo niet jaren, in een keukenkastje. Daardoor is er van de oorspronkelijke geur en smaak niets meer over, waardoor je een van oorsprong lekker stuk vlees gewoon verpest. Gebruik voor het be- en verwerken van verse kruiden schone snijplanken, scherpe messen en schone lepels. Houd  ook de potjes schoon waarin je de specerijen bewaart. Voor je het weet is de smaak eraf. 

Een (s) achter de naam betekent dat de smaakmaker tot de specerijen wordt gerekend. 

Klik op een foto voor de vergroting.

 

Verse kruiden

   
 

Basilicum

Basilicum wordt veelal vers gebruikt. Het is ook gedroogd verkrijgbaar maar dan is veel van het oorspronkelijke aroma verdwenen. Het heeft dan meer weg van de smaak van munt. Het kruid wordt vaak in salades gebruikt. Het heeft een sterk aroma en is vrijwel onmisbaar in de Italiaanse keuken onder andere bij tomaatgerechten en in pesto's. Basilicum mag nooit meegekookt worden want dan verliest het zijn specifieke aroma. Het wordt in combinatie met vlees en gevogelte met mate gebruikt. 

 
 

Bieslook

Strooi bieslook fijngeknipt of gehakt over salades. Dat ziet er fris en lekker uit en het geeft extra smaak. De plant is familie van de uien. De smaak lijkt daar ook op maar is fijner en vooral aromatischer. Bieslook wordt vooral gebruikt bij salades en soepen. Wanneer het kruid meegekookt wordt verliest het zijn smaak. 

 
 

Bonenkruid

Er zijn twee soorten bonenkruid. Het zomerbonenkruid en het winterbonenkruid. Het zomerbonenkruid is een eenjarig plantje van ongeveer 25 cm hoog. De blaadjes zijn buitengewoon geurig en lijken op dikke naalden. Va winterbonenkruid zijn de blaadjes taaier en de smaak is minder verfijnd. De smaak van beide soorten is wat peperig. Goed fijngeknipt kan bonenkruid peper en zout vervangen. 

 
 

Citroengras

Het kruid wordt veel gebruikt in de Thaise, Indische, Indonesische en Vietnamese keuken. Het gras is afkomstig uit Australië, Amerika, India  en Afrika. De bladeren hebben frisse wat zure citroenachtige smaak. Ze owrden niet rauw gegeten, maar meegekookt en gestoofd. Voor het eten worden de bladeren echter verwijderd. In Nederland noemen we citroengras meestal 'sereh'. In de Indonesische keuken staat het bekend als 'serai'. 

 
 

Citroenmelisse 

Een kruid verwant aan munt. De geur van citroenmelisse is echter totaal verschillend: citroenmelisse verspreidt een doordringende, honingzoete citroengeur. Je mag het kruid niet meekoken. Voeg het pas toe aan het einde van de bereiding. Je kan citroenmelisse gebruiken in alle recepten waarin citroen of citroensap een rol kan spelen zoals visgerechten, champignons, kalfsvlees en schelpdieren. Je kan het kruid ook gebruiken als vervanging van geraspte citroenschil.

 
 

Citroen tijm

De smaak van deze tijmvariant is frisser dan de gewone tijm en de citroenachtige geur is heerlijk aromatisch. Het kruid is lekker bij lamsvlees, kip en/of vis. Ook wordt de tijm nogal eens gebruikt in vanilleijs, appeltaarten. Je kunt er zelfs een kop thee van trekken.Laat het kruid altijd metrekken of stoven dan krijg je het beste resultaat. 

 
 

Citroen Verbena

Deze halfheester is van oorsprong afkomstig uit Chili en is niet winterhard. De struik mag niet in de volle zon staan. Halfschaduw is prima. De etherisch olie die het blad bevat bestaat, afhankelijk van de streek waar de plant groeit, uit ruim 65 componenten. De twee meest geurige stoffen zijn geranial en neral. Het kruid is heel geschikt voor vis- en kipgerechten, maar ook als the is het niet te versmaden. Men zegt dat het heel gezond is want het kruid zuivert het bloed en de lever.

 
 

Daslook

Daslook is een plant uit de  lookfamilie en is dus verwant aan de bekende knoflook.Het is in het wild een beschermde plant en wordt ook wel 'wilde knoflook' genoemd.  Daar ruiken ze ook naar. Het kruid komt het beste tot zijn recht wanneer je het meestooft of rauw gesnipperd gebruikt. Bijvoorbeeld in soepen, salades, sauzen en pesto's.

 
 

Dille

Het kruid kun je gemakkelijk zelf verbouwen, maar wanneer je daar geen zin in hebt dan kun je het tegenwoordig overal kopen. Het aroma is fris-zurig. Het combineert heerlijk met komkommers en het geeft extra smaak aan lichte sauzen voor met name gevogelte en vis. Verder wordt het gebruikt bij de bereiding van salades, ei- en kaasgerechten en visschotels. Het zaad wordt eveneens gebruikt bij het inmaken van zuurkool en augurken. 

 
 

Dragon

De Franse en Italiaanse keuken kunnen niet zonder deze smaakmaker. Dragon wordt vers en gedroogd verkocht. De smaak neigt naar een lichte variant van peper en de geur is bijzonder. Dragon komt pas goed tot z'n recht tijdens het koken. Het wordt in allerlei gerechten gebruikt van een lekkere salade tot gekookte vis, azijnvarianten en verschillende vleesgerechten. Het dragonblad wordt in de Franse keuken gerekend tot de 'fines herbes*'. 

 
 

Doerian

De eivormige vrucht kan wel 15-30 cm groot en 8 kilo zwaar worden. De schil is bezet met dikke stekels. De vrucht heeft zes kamers waarin tot 6 cm grote zaden zitten. De geelachtige  zaadmantels zijn eetbaar en smaken zoetig en zijn aromatisch. Wanner de vrucht rijp is verspreid hij een penetrante geur. Vandaar de alternatieve naam 'stinkvrucht'. De zaden schijnen geroostrd erg lekker te zijn. Het vruchtvlees wordt wel verwerkt in ijs, smoothies en toetjes.

 

 
 

Engelwortel

In het bwild vind je de engelwortel vooral langs het water in vochtige en voedzame grond. Met name rond het IJsselmeer wordt de plant regelmatig gezien.  stengels, zijn geschikt als groente. De jonge blaadjes en uitlopers worden gebruikt als kruid. De smaak is wat bitter.

 

 
 

Gember (s)

Het aparte aroma van de knolachtige wortel van, oorspronkelijk, een Chinese heestersoort wordt in vrijwel alle tropische landen verbouwd. De dikke worteldelen worden vaak geconfijt en de dunnere zijwortelen worden meestal gedroogd en gemalen. Gember smaakt lekker kruidig en is best wel pittig. De smaak is overwegend zoet. De specerij wordt veelal gebruikt in marinades en sauzen. In combinatie met vlees wordt gember overwegend bij wit vlees van het varken en de kip gebruikt. In de Oosterse keuken wordt veel gember gebruikt

 
 

Hysop

De plant komt oorspronkelijk uit Perzië. Het wordt in de keuken iet veel gebruikt vanwege de wat bittere smaak. De jonge stengelknoppen geven het meeste aroma. Ze worden net voor of tijdens de bloei geplukt en gebruikt in soepen, hutsepot en marinades. Ook aan lamsvlees, varkensvlees, gevogelte en vette vis geeft hysop een aparte smaak. Het kruid wordt ook gebruikt in de productie van absint.

 
 

Kervel

De smaak van kervel neigt een beetje naar anijs en venkel en het kruid lijkt een beetje op peterselie. Het is zo zacht dat het pas op het allerlaatst aan een gerecht mag worden toegevoegd. Anders kookt het kapot. Kervel in combinatie met vlees wordt vooral gebruikt bij de bereiding van lamsvlees. Verder is het een belangrijke smaakmaker in kruidenboter en dipsauzen. 

 
 

Knoflook

Een bolgewas uit de familie van de uien. Knoflook wordt veel gekweekt in Midden- en Zuid Europa. De teentjes worden vers of in poedervorm gebruikt om de zo bekende knoflooksmaak te bereiken. De hoeveelheid hangt sterk af van de landsaard. Met name in de zuidelijke landen en Duitsland wordt knoflook veel gebruikt. Daarnaast hangt de hoeveelheid af van het gerecht maar vooral ook van de smaak van de eter. Niet iedereen is er een liefhebber van. 

 
 

Knoflook bieslook

Het look wordt ook wel 'Chinese bieslook' genoemd. Er zijn beduidende verschillen met de gewone bieslook. Het kruid is grover, heeft platte bladeren en een andere smaak. Die is veel knoflookachtiger. Voeg het kruid pas op het laatst toe aan de gerechten dan komt de smaak en de kleur veel beter tot zijn recht. Jonge stelen kun je gebruiken als lenteuitjes. De blaadjes kunnen toegevoegd worden aan warme en koude gerechten

 
 

Koriander

Van deze plant kunnen de stengels en de blaadjes gebruikt worden. Het kruid wordt veel in curry's gebruikt. De blaadjes zijn, wanneer je ze kneust, wat sterker van smaak. Als specerijvariant worden de kogelvormige zaden gedroogd. Koriander is heel geschikt voor het wat vettere varkensvlees en wordt vaak gebruikt als smaakmaker bij verschillende worstsoorten en vleeswaren. 

 
 

Laos

Laos is ook bekend onder de naam galangawortel. De verse wortel is fruitig en licht gemberachtig van maak. Daarenboven verspreidt het een frisse geur over gerechten. 

 
 

Lavas (maggikruid)

Een bekendere naam voor lavas is maggikruid. De plant, die ruim een meter hoog kan worden, komt van oorsprong uit Zuid-Europa en werd door de Romeinen mee naar de noorderlijke streken gebracht. Het kruid wordt vooral gebruikt voor het op smaak brengen van soepen, wildgerechten (wildpepers), salades en groenteschotels. De wortels van de plant worden onder andere verwerkt in soeparoma's. 

 
 

Mierikswortel

De plant staat bekend om zijn witte penwortel die als mierikswortel wordt aangeduid. De plant komt oorspronkelijk uit Zuidoost-Europa tot West-Azië en groeit daar op rivieroevers. De smaak is scherp en heet (vergelijkbaar met mosterd en peper). Door koken wordt de smaak milder. In de joodse keuken wordt hij gebruikt als smaakmaker, bijvoorbeeld bij vis. De wortel is erg populair in de Verenigde Staten en wordt vooral in het stroomgebied van de Mississippi rond St. Louis verbouwd. Mierikswortel kan rauw gegeten worden en meegekookt worden in gerechten.

 
 

Mosterdcress

De cress heeft een sterke smaak vergelijkbaar met mosterd en wasabi. Het is een gewilde smaakmaker bij carpaccio en ander koud vlees of rauwe vis en in salades. Ook combineert het uitstekend bij de Oosterse keuken. Mosterdcress wordt in Nederland geteeld.

 

 
 

Munt

De smaak is niet alleen heel specifiek maar tempert ook de vaak sterke smaak van rode groene pepers. Een variant van dit kruid is de ananasmunt. Beide varianten zijn heerlijk bij lamsvlees. Uit verschillende soorten wordt vaak muntolie gewonnen dat wordt gebruikt als geur- en smaakstof in pepermunt, thee en tandpasta. Bij de groenteboer wordt meestal de kruizemunt verkocht. 

 
 

Oregano (wilde majoraan)

Een onmisbaar smaakmiddel in de Italiaanse keuken. Vooral in combinatie met tomaten, paprika's en op pizza's en pasta's. In de Hollandse keuken is het perfect kruid voor het op smaak brengen van lamsvlees. De smaak is wat scherper dan majoraan. Vers komt oregano niet zo vaak in de winkels. Gedroogde oregana, ook wel palingkruid genoemd, is echter volop verkrijgbaar.

 
 

Peterselie

Het kruid is er als blad- en krulpeterselie. De heerlijke smaak gaat uitstekend in combinatie met ham en paddenstoelen. Peterselie bevat veel vitamine C. Voeg peterselie pas op het laatst toe aan een gerecht anders blijft er niets van de heerlijke smaak over. Het kruid wordt vaak als decoratieve smaakmaker aan gerechten toegevoegd. Het is heel lekker bij gevogelte, eenpansgerechten, salades en sauzen. Peterselie is een belangrijk bestanddeel van het 'bouquet garni*' bij de bereiding van soepen. 

 
 

Radijskiemen

De kiemen, gekiemd uit zaad van de radijs, zijn rijk aan voedingsstoffen. Ze bevatten vitamine A, B11 en C. Ze hebben een zelfde smaak als radijsjes. ekker in salades, als garnering bij gebakken vlees en salades of in de soep. Ook zijn ze lkekker op een broodje met goede kaas. 

 

 
 

Rode kool kiemen

de paars gekleurde kiemen zijn herkenbaar aan de zachte rode koolsmaak. Ze bevatten de viamines B3, B5 en B6 foliumzuur. De kiemen zijn goed te gebruiken als garnering op vleesschotels en in combionatie met kaas. 

 

 
 

Rozemarijn

Wanneer je rozemarijn samen met knoflook en zeezout gebruikt in de gebakken aardappels dan heb je een geweldige smaakervaring. Lekker ook bij verschillende groenten en gebraden of gegrild vlees als: lamsvlees, konijn, kip, kalfschenkel. Gebruik het met mate want het heeft een heel sterke smaak. Rozemarijn wordt veel in de Italiaanse keuken gebruikt. Met name op de pizza is het een veel voorkomende kruiderij. 

 
 

Rucola cress

De smaak van de Rucola cress is behoorlijk pittig. Het is een alom aanwezige smaak maker in de Meditterane keuken. Het wordt zowel rauw als gekookt gegeten. e cress past uitstekend op een toastje, op amuses en is een prima smaakmaker in salades. Voeg Rucola cress pas op het laatst toe aan een recept dan blijft de smaak het mooist. 

 
 

Salie

Deze plant met haar paarse blad is heerlijk bij pasta's. Niet alles wordt gebruikt. Alleen de grijze wat viltige bladeren en de toppen van de twijgjes. Salie heeft een heel doordringende smaak. Een of twee verse blaadjes of een heel klein beetje gedroogd blad is al voldoende. Het kruid wordt vaak gebruikt in combinatie met lever, kalfvlees, lams- en varkenskarbonade en veerwild als eend, gans en fazant. 

 
 

Selderij 

Van oorsprong stamt de selderij af van de selderijplant die op de zilte ( licht zoute) gronden van Europa groeide. Alle gekweekte soorten stammen van deze oerplant af. Selderij heeft grote bladeren en een pittige smaak. Het kruid wordt als strooisel vooral gebruikt in allerlei vleesgerechten, soepen en salades. Vers is selderij het lekkerste. 

 
 

Shiso

Een pittig kruid dat veel als garnering in de Japanse keuken wordt gebruikt. Andere namen zijn: Viëtnamese koriander of Japanse munt. Er is een groene en een rode variant. Er wordt gezegd dat de smaak van de groene (ao-shiso) beter is dan de rode (aka-shiso). Daarnaast is de in Japan gekweekte volgens zeggen fijner van smaak en aroma. De plant groeit tegenwoordig overal en of de smaak danook echt zoveel minder is dan in Japan wordt betwijfeld. In Japan wordt shiso hoofdzakelijk gebruikt als versiering bij sashimi (dun gesneden rauwe vis), slaatjes en tempura (gefrituurde deeghapjes). 

Er is ook een purperkleurige variant.

 
 

Spaanse peper

Deze pepersoort is bij ons ook bekend onder de Maleise naam 'lomboks'. De plant is nauw verwant aan de paprikaplant. Er zijn verschillende soorten in de kleuren rood, groen en geel. De meeste hebben weinig aroma en zijn alleen maar scherp. De kleinste soorten zijn over het algemeen het meest scherp. De pepers worden verwerkt in sauzen, salades en vooral sambals. Van de gemalen Spaanse pepers worden de fijne cayennepeper en de grove chilipeper gemaakt. 

 
 

Taugé

De kiem wordt vaak gebruikt in de Aziatische keuken. De smaak is kruidig en heeft wel wat weg van noot. Met name in loempia's. Taugé is rijk aan vitamine B, B17 en C en bevat ruim ijzer. Je kunt het kruid kort koken en roerbakken in de olie. 

 
 

Tijm

Een uitstekende combinatie bij groeten als: koolrabi, prei, artisjokken en worteltjes, maar ook bij paddenstoelen is het kruid heerlijk. De stelen van de tijm zijn wat houtig vandaar dat alleen de blaadjes gebruikt worden. De geur is aromatisch maar al gauw dominant. Vooral gedroogde tijm moet met mate gebruikt worden want de kracht is vele malen sterker dan het verse blad. Het kruid zorgt vooral voor een bijzondere smaak in vet varkens- en lamsvlees, maar ook in een balletje gehakt of als smaakmaker voor worsten is het niet te versmaden. 

 
 

Tuinkers

Een alom bekend kiemplantje dat je zelfs thuis heel gemakkelijk kunt kweken. Van oorsprong komt de tuinkers uit Marokko. Het is wat bitter en doet wel een beetje denken aan mosterd. Er zijn meerdere soorten die onderling wat van smaak verschillen. Een fijn frisse toevoeging op broodjes en in salades. 

 

 
 

Truffel

Truffels zijn ondergronds groeiende paddenstoelen. Ze worden met behulp van speciaal getrainde honden en varkens gezocht in de eikenbossen van de Zuid-Franse Périgord. Mede daardoor en door de langzame groei en de grote zeldzaamheid zijn ze bijzonder duur. Vooral de zwarte truffels zijn erg kostbaar. Er zijn ook witte truffels op de markt maar die zijn iets minder geurig. De smaak, die door kenners 'aards' wordt genoemd is sterk en aromatisch. Er zijn ook gekweekte Californische truffels verkrijgbaar. Ze zijn veel kleiner, maar minstens zo geurig. Omdat truffels snel wegrotten, ook in de koelkast, worden de Amerikaanse varianten veelal gedroogd en in poeder- of pastavorm aangeboden. Truffels worden alleen verwerkt in exclusieve gerechten.

 
 

Waterkers

Het plantje komt overal ter wereld voor en groeit voornamelijk in vochtige gebieden. In Nederland aleen al kennen we 7 verschillende soorten. Waterkers heeft een pittige smaak die wel wat weg heeft van peper met een vleugje anijs. Je kunt waterkers alleen vers gebruiken. Lekker in salades, in de soep en in gevulde eieren.

 

 

 
 

Witte munt

Een plant die je in het wild voornamelijk vindt langs oevers en in grasbermen. De plant staat op de Nederlandse rode lijst en is heel zeldzaam. De plant kan worden gebruikt als keukenkruid in fruitsalades, als muntthee, bij lamsvlees en als garnering bij desserts. 

 

 
 

Zuring

Deze plant wordt ook wel zurkel genoemd. Je vindt hem vooral in het wild langs de rand van de weg. De zuring die wij echter in de winkel vinden, is een gekweekte variant met bladeren die lijkt op spinazie. Qua kleur zijn deze bladeren wel iets bleker en de smaak is helemaal anders, want zuring smaakt zoals de naam het al doet vermoeden zuur. Zuring wordt vooral gebruikt bij paling in't groen, in aardappelstampotten en als smaakgever bij vissen. Het kan echter ook als keukenkruid gebruikt worden in sauzen, soepen en eiergerechten.

 
 

Gedroogde kruiden & specerijen

   
 

Anijs

Er zijn twee soorten. In onze keuken gebruiken we meestal de zaden van de anijsplant. De plant komt oorspronkelijk uit de oostelijke gebieden rond de Middellandse zee. De zaadjes hebben een frisse en wat zoete smaak. Ze zijn heel of gemalen verkrijgbaar. Anijs wordt in de keuken overal voor gebruikt. Er is ook steranijs verkrijgbaar. Deze komt van oorsprong uit China waar de vruchten aan een groenblijvende boom groeien. Anijs moet met mate gebruikt worden vanwege de al snel overheersende smaak. 

 
 

Cayennepeper (s)

Andere namen voor deze pepersoort zijn: lombok, Spaanse peper of red pepper. Het zijn de langwerpige en glanzende vruchtjes van een paprikasoort. De kleur is rood, geel of oranje. Het is een scherpe specerij die in combinatie met vlees vrijwel alleen in gemalen vorm gebruikt wordt. 

 
 

Cajunkruiden

Van oorsprong een Amerikaans kruidenmengsel. De cajunkruiden geven het vlees een pittige aromatische smaak en geur. Het gaat om een pikant, aromatisch mengsel van verschillende kruiden en specerijen, zoals zout, zwarte, witte en cayennepeper, paprika-, knoflook- en uienpoeder, tijm, selderij, basilicum en oregano. Hoewel cajunkruiden traditioneel veel gebruikt worden bij vleesgerechten, smaken ze ook bij groenten zeer goed.

 
 

Chimichurri

Heerlijke kruidenmix met pure Argentijnse passie; zacht-zoete pepers, paprika, tomatenflakes, komijn en net dat subtiele vleugje knoflook dat doet dromen van een zwoele vakantie in Argentinië. De toepassingen zijn legio: rundersteaks, kip, lam, vis, schelpdieren, carpaccio van rund, soepen, salades, risotto, kruidenboter, dressing, mayonaise. 

 
 

Fenegriek

Van dit keukenkruid worden de bladeren en de zaden gebruikt. Vooral de gedroogde gele zaadsoort wordt vaak toegepast in kruidenmelanges. Met name in de Marokkaanse keuken. Het gebruik moet met mate vanwege de bittere smaak. De geur heeft wel wat weg van hooi. Fenegriek wordt vooral gebruikt in de Indische en Pakistaanse curry's, de Indiase benaming is Methi en de Noord-Afrikaanse keuken bij vlees en vis. Soms zie je fenegriek ook in een toepassing als komijn in kaas. 

 
 

Garam masala

Garam masala is een geroosterde mengeling van specerijen uit India. De samenstelling verschilt vaak van streek tot streek, maar meestal vind je er wel laurierbladeren, korianderzaad, komijn, pijpkaneel, zwarte peper, anijsster, chilipoeder en gemberpoeder in terug. De kruiden worden gebruikt in Indiase gerechten zoals bijvoorbeeld Tandoori. Het wordt meestal als laatste toegevoegd zodat de geur en de smaak tijdens het koken behouden blijft. 

Kopan Masala is de Tibetaanse variant en komt uit het Kopan Klooster in de Kathmandu-vallei van Tibet. Kopan Masala is een zoete mix van kruiden gebruikt in vele Tibetaanse gerechten. In veel gevallen kan Kopan Masala worden vervangen door bovenstaande Garam Masala. Het fijnst zijn de kruiden als ze worden vermalen met een mortier en stamper en wat grof blijven. Het uiteindelijke resultaat moet lijken op ruwe zandkorrels.

 
 

Jeneverbes

De bessen vormen niet alleen de basis voor de alom bekende Hollandse jenever, maar laten zich goed combineren met rund-, varkens-, schapenvlees en wild. Vooral in de wat steviger gerechten komt de smaak goed tot zijn recht. Buiten de gebraden lekkernijen doen de bessen het ook goed in vleesbouillons. De bessen smaken wat bitter-zoet en hebben een wat harsige bijsmaak. 

 
 

Kappertjes

De heester waaraan de kappertjes groeien staat voornamelijk rond de Middellandse zee. De bloemknoppen worden gedroogd en ingelegd in een pekel van zout, olie en azijn. Ook inleggen in alleen azijn is mogelijk. Kappertjes hebben een wat scherpe en bitter smaak. Ze worden vaak geserveerd bij gerookte zalm, gekookte eieren en kipgerechten. In combinatie met vlees worden ze eigenlijk alleen gebruikt in tartaar, filet americain en bij borrelhapjes. 

 
 

Kaneel (s)

Kaneel wordt vervaardigd van de geschilde bast van de kaneelboom. Deze bast wordt gedroogd en als pijpkaneel of gemalen aangeboden. De boom groeit voornamelijk in Indonesië, Sri Lanka en China. Kaneel wordt hoofdzakelijk gebruikt in de zoetere gerechten. Soms wordt kaneel gebruikt in stoofschotels en fruitsalades. 

 
 

Kardemom (s)

Deze smaakmaker is één van de duurste specerijen. Kardemom komt van de gedroogde omhulsels van de vruchten van de gemberstruik. In India geldt het al eeuwen als smaakmaker en schoonheidsmiddel. De duurste variant komt van de zaden van de vruchtomhulsels die na droging gemalen worden. Het aroma is heel kruidig. De specerij wordt vooral gebruikt bij lamsvlees, bij orgaanvleesgerechten als niertjes en lever en is de smaakmaker in ouderwetse ambachtelijke leverworst. 

 
 

Karwij of kummel

Karwijzaad smaakt pittig en is wat aan de zure kant. Het is één van de oudst bekende Europese kruiden. Karwijzaad is het lekkerst wanneer ze direct voor de bereiding wordt fijnstampt in een vijzel. Pas op voor een te ruim gebruik van het kruid in sauzen, want dan kan de smaak bitter worden. In combinatie met vlees wordt het vooral in worst en bij het vettere varkensvlees gebruikt. Het kruid stimuleert de werking van maag en darmen, werkt eetlust opwekkend en maakt zware gerechten lichter verteerbaar. 

 
 

Kerrie (s)

Verzamelnaam voor een poeder dat is samengesteld uit tenminste 12 verschillende kruiden. Het wordt al sinds de 12e eeuw in India gebruikt. Vrijwel iedere huisvrouw maakt daar haar eigen samenstelling. De belangrijkste ingrediënten zijn: paprika, peper, gember, kardemom, komijn, foelie, nootmuskaat kaneel en piment. De gele kleur ontstaat door toevoeging van geelwortel (kurkuma). Kerrie wordt in samenwerking met vlees vooral gebruikt voor lams-, kalfsvlees en gevogelte. Ook worden verschillende gerechten juist door het gebruik van dit mengsel 'curry's' genoemd. De geurige Indiase kerrie wordt verkocht onder de naam currypowder. Andere bekende soorten zijn: kerrie Djawa, een tamelijk zoete variant en kerrie Bengalen die vrij scherp en aromatisch is. 

 
 

Kruidengranulaat

Kruidengranulaat bestaat uit kleine deeltjes (vaak zetmeel) die extracten van kruiden bevatten. Geconcentreerde granulaten zijn er van zowel individuele kruiden als van speciaal samengestelde kruidenmixen. Sommige kruiden worden voorbehandeld, zoals gebakken in honing of wijn. Vervolgens worden de kruiden van een bepaalde mix in de juiste verhouding gemengd met gezuiverd water in grote vaten (reactoren) en dan samen gekookt. Vluchtige componenten worden opgevangen. Het vocht wordt gescheiden van de kruiden waarna de geconcentreerde vloeistof op een drager van, bijvoorbeeld zetmeel, wordt gebracht. Tot slot worden de etherische oliën weer toegevoegd. En het granulaat gedroogd.

 
 

Kruidnagel (s)

Een kruidnagel is de gedroogde bloemknop van de kruidnagelboom. Oorspronkelijk komt de kruidenagel van de Molukken. Ze ruiken zoetig en neigen qua smaak naar bitter. Omdat ze dominant aanwezig zijn in een gerecht is het meekoken van een of twee kruidnagels al voldoende. Ze zijn een wezenlijk onderdeel van veel Hollandse stoofschotels, wildbraad en het vettere varkensvlees. Bij het bakken worden de kruidnagels vaak gemalen toegevoegd. De smaak is dan wel minder sterk. Met name in Groningen en Drenthe is de kruidnagel een wezenlijke smaakmaker van de droge worsten die daar geproduceerd worden. 

 
 

Kurkuma (s)

Andere namen voor kurkuma zijn geelwortel en koenir of koenjit (Indonesische keuken). De wortelstokken zijn zowel vers als in poedervorm verkrijgbaar. De smaak en het aroma zijn tamelijk vaag, maar dat is niet zo belangrijk. Kurkuma wordt vooral gebruikt voor het verkrijgen van een mooie gele kleur van gerechten. Juist om deze eigenschap wordt het gebruikt bij de bereiding van: mosterd, piccalilly, kerrie, tafelzuren en dergelijke. Zo nu en dan wordt het ook gebruikt als goedkope vervanger van saffraan. Dat geldt dan alleen voor de kleur. De smaak van saffraan is met kurkuma niet te evenaren. 

 
 

Laurier

Wanneer je extra smaak wilt hebben aan stoofschotels, grote stukken braadvlees, soep en sauzen dan is laurierblad een uitstekende keuze. Ze bevatten veel etherische olie, looizuur en hebben bittere accenten. Ze geven met name zuurdere gerechten een pikante smaak. Verse bladeren hebben de beste smaak. Zo gauw ze worden gedroogd en geel verkleuren smaken zijn ze minder aromatisch. Laurierpoeder is nog minder van smaak. Laurier wordt veel gebruikt in het zogenaamde 'bouquet garni*' en als onderdeel van diverse vlees- en inmaakkruiden.

 
 

Marjolein / majoraan

Marjolein of majoraan is een mooi plantje met witte of lichtrode bloempjes. De blaadjes hebben een zuidelijke, verfijnde smaak verwant aan tijm. Het kruidig aroma versterkt nog na het drogen. Met gedroogde blaadjes kruid je op de eerste plaats alle vleessoorten, zowel gebakken als geroosterd en gemarineerd. Vooral bij worst is dit kruid zeer geschikt. Je kan marjolein goed combineren met tijm en basilicum. 

 
 

Mosterzaad

De plant die het mosterdzaad levert groeit in heel Europa. De zaadjes worden uitgeperst voor olie of gemalen om te gebruiken in mosterd. De smaak is scherp maar wel kruidig. Mosterd wordt veel gebruikt in combinatie met gebraden vlees, borrelhapjes en warme vleeswaren als rookworst en dergelijke. De verschillende mosterdvarianten ontstaan door het toevoegen van onder andere azijn, most of wijn, zout, verschillende specerijen en suiker. 

 
 

Nootmuskaat en foelie

De nootmuskaatboom levert vruchten die op abrikozen lijken. Ze bevatten de muskaatnoot. Het oranjerode omhulsel van deze pit wordt gebruikt als foelie die veelal gemalen wordt aangeboden. Ze heeft een aromatische wat bittere smaak die net even fijner is dan de nootmuskaat die van de pit (noot) wordt gewonnen. De noot wordt gemalen en heel aangeboden. In het laatste geval is de noot gekalkt ter bescherming tegen ongedierte. De foelie wordt gebruikt voor de fijnere gerechten als sauzen en bouillons. Samen met vlees wordt noot hoofdzakelijk gebruikt in gehaktvariaties en melanges. 

 
 

Pistachenoten

De pistacheboom levert de lichtgroene zaden uit deze steenvrucht. Ze komen van oorsprong uit Iran maar worden tegenwoordig ook in Italië gekweekt. De noten zijn vers, geroosterd en gezouten te koop. In combinatie met vlees komen ze vaak in de worst terecht. Ze worden gebruikt als decoratief smaakelementen in verschillende pasteien. 

 
 

Paprika

De plant waaraan de paprika's groeien is verwant aan de chilipeper. De plant komt van oorsprong uit Zuid-Amerika. De scherpte komt van de stof capseïcine die in meer of mindere mate aanwezig is. Dat hangt onder andere af van de hoeveelheid zaden en zaadlijsten die na het drogen meegemalen worden. Er zijn vijf kwaliteitsklassen: fijn (heel mild), edelzoet (mild), halfzoet (middelmatig scherp), rozenpaprika (scherp) en scherp (zeer scherp). Voeg paprika pas toe aan het einde van het kookproces. Als het namelijk te heet wordt verwerkt dan verlies het zijn kruidigheid en kleur en door het caramelliseren van de aanwezige suikers wordt de smaak bitter. Paprika wordt veel gebruikt bij goulash, sauzen, aardappel- en vleessalades.

 
 

Peper (s)

Er zijn zwarte, witte en groene pepervarianten. Alle soorten zijn afkomstig van dezelfde peperstruik die met gemak meer dan tien meter hoog kan worden. De onrijpe bessen worden na behandeling als groene peper verkocht. Ze kunnen ook gedroogd worden waarna ze verschrompelen en zwart worden. De zwarte peper dus. Witte peper wordt vervaardigd van de rijpe ( rode) peperbes. Deze worden regelmatig gewassen en gedroogd waarna de schillen verwijderd worden. Groen pepers worden alleen als in blik of glas aangeboden. Witte en zwarte peper zijn heel, gebroken of gemalen verkrijgbaar. Witte pepers zijn mild, zwarte pepers scherp. De groen pepers hebben een veel doordringender aroma. Groene pepers zijn heerlijk bij steaks en de andere pepersoorten zijn, in meer of mindere mate, heel geschikt bij alle voorkomende soorten vlees. Gezegd moet worden dat in de Nederlandse keuken de zwarte peper vaak bij winterse gerechten wordt gebruikt.

 
 

Piment 

De bessen van de pimentboom kennen verschillende namen. Dat komt door de smaak en de geur van de besjes. Die geven een combinatie van kruidnagel, nootmuskaat en kaneel. Bekende namen zijn: allspice, quatre épices, kruidkorrel of kruidnagelpeper. Bij vlees wordt het veel gebruikt bij het op smaak brengen van worsten en gehakt. Ook is het lekker in soep, ragout, marinades en vleesjus. 

 
 

Piri-piri melange

De piri-piri (Swahili voor rode peper, bekend als Afrikaanse rode duivel) komt oorspronkelijk uit Amerika en is door Portugese zeevaarders naar Afrika gebracht. Daar werd het al snel deel van een kruidenmix. Een veelgebruikte variant bestaat uit een handgemalen melange van de Spaanse paprika, sel gris (Frans zeezout), piri-piripepers, oregano, gember, kardemom, knoflook en uiensnippers. Piri-piri zie je ook wel in de vorm van een olie. Piri-piri bestaat in zijn eenvoudigste vorm uit olie, cayennepeper, chilipeper en keukenzout. 

 
 

Provençaalse kruiden 

De samenstelling van deze kruidenmix staat niet officieel vast, maar traditioneel bestaan de basis-ingrediënten uit rozemarijn, bonenkruid, marjolein en tijm. Vaak wordt hieraan ook nog salie, basilicum en lavendel toegevoegd. Verder wordt de samenstelling vaak bepaald door de maker. 

 
 

Râs al Hânout

Een kruidenmix die voornamelijk in de Marokkaanse keuken wordt gebruikt. De samenstelling kan bestaan uit 20 tot wel 50 verschillende ingrediënten en is geheim. De menging wordt verricht door 'culinaire alchemisten' zoals kenners de kruidenmengers wel noemt. In Nederland is de kruidenmix voornamelijk te koop bij Marokkaanse of Turkse winkels. 

Klik hier voor meer info.

 
 

Saffraan (s)

Je hebt een dikke 100.000 stempels van de bloemen (soort crocus) nodig voor een kilo saffraan. Het is veruit de duurste specerij ter wereld en wordt daarom meestal per gram verkocht. In het gebruik is er van saffraan maar heel weinig nodig. Al met een enkele gedroogde stempel kleur je een gerecht prachtig geel. Voor het gebruik moet het eerst geweekt worden. De geur is dominant, bijna bedwelmend, aanwezig. De smaak is een beetje bitterzoet maar wel pittig. Saffraan wordt vooral gebruikt in: Oosterse pilav, lamsspecialiteiten, kip- en rijstgerechten.

 
 

Quatre epices

Een kruidenmix die vooral in de Franse en in sommige Midden-Oosten keukens wordt gebruikt. De naam betekent letterlijk "vier kruiden". De mix bevat gemalen peper (wit, zwart, of beide), kruidnagel, nootmuskaat en gember. Sommige variaties van de mix gebruik piment in plaats van peper of kaneel in plaats van gember. In de Franse keuken wordt qautre epices meestal gebruikt in soep, ragout, groentebereidingen en vleeswaren als pate, worst en terrine.

 
 

Sumak

De rode zure besjes van een struik uit de pruikenboomfamilie (Anacardiaceae) die vooral populair zijn in het Midden-Oosten en de landen rond de Middellandse Zee. De besjes woren gedroogd en gemalen. ZXe geven een citroenachtige smaak aan je gerechten.

 
 

Tandoorikruiden

Deze mengeling van komijnpoeder, cayennepeper, kurkuma en gemalen koriander is van oorsprong afkomstig uit India. Ze worden vooral gebruikt bij het bereiden van rijstschotels, barbecuevlees en kipgerechten.

 
 

Vadouvan 

Net als kerrie is vadouvan een Indiaas specerijenmengsel. Het heeft een specifieke, wat moeilijk te omschrijven smaak: een beetje rokerig en zoet. Men denkt dat de Franse kolonisten in India deze kruidenmix hebben ontdekt. Vadouvan smaakt heerlijk in combinatie met vis, worteltjes, kikkererwten en pompoen.

 
 

Vierkruidenpoeder 

Het poeder is vooral bekend onder zijn Franse naam: Quatre epices. Het is een mengeling van peper, nootmuskaat, kruidnagel en gember, maar die samenstelling kan al eens afwijken. Soms vind je er bijvoorbeeld ook kaneel of kardemom in terug.

 
 

Vijfkruidenpoeder 

Deze kruidenmengeling stamt van oorsprong uit China en bestaat uit kaneel, steranijs, peper, venkel en kruidnagel en bevat daardoor de vijf smaken zoet, zout, bitter, zuur en umami. Dit poeder is tamelijk dominant van smaak en er moet dus niet teveel worden gebruikt.

 
 

Wasabi 

Wasabi is een erg pittige specerij uit Japan. Het voordeel van deze specerij is dat de scherpe smaak niet blijft hangen, maar meteen verdwijnt na het doorslikken. Wasabi vind je in de winkel in tubes en in poedervorm. Het wordt vaak gebruikt bij sushi en visgerechten. 

 

 

 

- Publicatiedatum: 1 May 2016

Copyright 2021 vers-inspiratie.nl | All Rights Reserved | vers-inspiratie.nl

Vers-inspiratie is een project van b2b Communications. Powered by Wallbrink Crossmedia Groep

Advertentietarieven | Privacystatement | Email saskia@b2bcommunications.nl